FANDOM


Torun - osiedla Stawki

Stawki na tle Torunia

Rada okręgu Stawki

Obszar okręgu Stawki na tle Torunia

Stawki - osiedle w Toruniu (błędnie uznawana za dzielnicę [1]), położona w lewobrzeżnej części miasta. Sąsiaduje z Podgórzem (od zachodu), Rudakiem (od wschodu) i Czerniewicami (od południowego-wschodu). Według podziału administracyjnego miasta jest okręgiem nr 2, jednym z 14 okręgów, na jakie podzielone jest miasto.

Umowną granicą okręgu (dzielnicy) jest od północy linia Wisły, od wschodu ul. Lipnowska wzdłuż torów kolejowych, ulice Łódzka, Stara Droga, Strzałowa, Łódzka po linii prostej do mostu kolejowego, od południa - granica miasta, od zachodu – przedłużenie mostu drogowego po linii prostej poprzez ul. Pstrowskiego do granicy miasta. Zajmuje 5,4 km kw. (4,7% terenu miasta), ma 7900 mieszkańców (co stanowi 3,9% torunian).

HistoriaEdytuj

Od wieków obszar ten był podmokły, i już wówczas powstała nazwa Stawki, przez liczne stawy z wodą, które powstały z wyrobisk iłów plioceńskich zalegających kilka metrów pod powierzchnią terenu. Obszar ten był początkowo ważnym punktem gospodarczym, gdyż tutaj produkowano cegły dla mieszkańców Torunia.

ŚredniowieczeEdytuj

Tutaj (wedle kroniki Piotra z Duisburga) Krzyżacy założyli miejsce, nazywane Vogelsang (ptasi śpiew). Pomimo założenia osady przez Krzyżaków, Vogelsang leżał na ziemiach polskich. Najpierw wraz z całą ziemią kujawską należał do Mazowsza i diecezji gnieźnieńskiej, a od połowy XIII w. do diecezji włocławskiej. Później, w okresie usamodzielnienia się książąt mazowieckich należał do Wielkopolski, głównej dzielnicy Królestwa Polskiego. Krzyżacy po raz pierwszy otrzymali ten obszar w XIV w. Dopiero złamanie potęgi krzyżackiej podczas bitwy grunwaldzkiej i wojny trzynastoletniej, dało osadzie spokój, co przyczyniło się do rozwoju gospodarczego tego obszaru.

Czasy nowożytneEdytuj

Fort XIV

Fort XIV

Na początku XVII w. zakończył się rozwój osady. Przez potop szwedzki, osada znacznie się wyludniła. Po zakończeniu wojny polsko-szwedzkiej, na obszar ten wkroczyli w 1658 roku wojska koronne. Po zakończeniu wojen, trafili tutaj Holendrzy, którzy pragnąć wybudować miejscowość, wykarczowali dużą część lasu. Pojawiła się wówczas nazwa Stawki.

W 1703 roku, podczas wojny północnej, Stawki ponownie zostały zniszczone. I rozbiór Polski spowodował, że obszar ten popadł w recesję. Prusy zajęły Stawki podczas II rozbioru Polski.

W XIX wieku obszar ten znalazł się w Księstwie warszawskim, by potem trafić w ręce Rosji. W 3 ćwierci XIX w. na tych terenach powstały dwa forty.

XX wiekEdytuj

ZS14

Zespół Szkół nr 14

Już w 1907 roku zaplanowano powiększenie Torunia, poprzez wchłonięcie Podgórza, Stawek, Rudaka i Piasek (ówczesne Piaski były obszarem pomiędzy Stawkami, a Podgórzem, a nie dzisiejszym osiedlem o tej nazwie). Stawki przeżyły wówczas boom gospodarczy, związany z wybudowaniem kolei. Podczas I wojny światowej, pomimo znajdowania na granicy prusko-rosyjskiej, Stawki nie ucierpiały.

W latach 1937-1938 częściowo włączono Stawki do Torunia, zaś reszta wsi trafiła pod administrację miasta w 1951 roku.

W 1934 roku powstał most drogowy.

W okresie międzywojennym przy ulicy Łódzkiej powstała rozgłośnia radiowa Polskiego Radia, która przyczyniła się do rozwoju zarówno Stawek, jak i Torunia. Podczas wojny, radiostację zajęli Niemcy, którzy w 1945 roku wysadzili ją w powietrze.

Podczas okresu międzywojennego miała powstać nowoczesna (na ówczesne standardy) szkoła siedmioklasowa na ulicy Hallera. Budowę przerwała II wojna światowa. Przez okres wojny, Niemcy wykorzystali budynek jako fabrykę broni. W 1947 roku wyremontowano budynek, dzięki czemu powstało tutaj SP18, którą później przekształcono w 11-letnią szkołę ogólnokształcącą stopnia podstawowego i licealnego. W 1966 roku podzielono szkołę na SP14 i IIILO. W 1991 roku zadecydowano o przeniesieniu IIILO na osiedlę Skarpę (pomimo ogromnych protestów). SP14 pozostało na swoim miejscu. Podczas reformy oświaty w 1999 roku, SP14 podzieliło się szkołę podstawową i gimnazjum, tworząc tym samym ZS14 (oficjalnie od 2002 roku).

Wyzwolenie osiedla przez Armię Czerwoną nastąpiło już 23 stycznia 1945 roku.

W latach 50. pojawiła się linia autobusowa nr 11, która łączyła Stawki i Czerniewice z resztą miasta. Kilka lat później też w stronę Czerniewic dołączyła linia 13 i 14, a latach 80-tych linia 22 dojeżdżająca do Dworca Głównego i pierwsza linia nocna 33.

Ważną inwestycją dla Stawek była budowa kościoła (ze względu na małą liczbę mieszkańców, Stawki należały do parafii na Rudaku). W 1982 na terenie dzielnicy przy ulicy Powstańców Śląskich utworzono parafię pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Do 1993 roku wybudowano pierwszy kościół i w tymże roku odbyło się pierwsze nabożeństwo. Jedno z najważniejszych wydarzeń nastąpiło 7 maja 1994 roku, kiedy to na obszarze kościoła nawiedzono relikwie św. Wojciecha.

Podział StawekEdytuj

Osiedle Piaski

Fragment Osiedla Piaski

Stawki dzielą się na cztery części:

  • obszar bez intensywnej zabudowy wokół Dworca Głównego,
  • os. Stawki Północne - obszar na północ od ulicy gen. Andersa i na zachód od ulicy Łódzkiej.
  • os. Stawki Południowe - obszar na południe od ulicy gen. Andersa i na zachód od cmentarza.
  • os. Piaski - obszar na wschód od cmentarza.

GeografiaEdytuj

Stawki to głównie obszar płaski, choć spotyka się tutaj niewielkie wzniesienia. Obszar wydmowy na terenie dzielnicy stanowi jeden z największych w Polsce kompleksów wydm śródlądowych, które rozwinęły się na wyższych poziomach terenowych pradoliny Wisły. W granicach miasta znajduje się tylko niewielki fragment chronionego obszaru obejmujący powierzchnie 38 ha, co stanowi ułamek chronionego obszaru.

Największy tutaj obszar drzew znajduje się w Parku Tysiąclecia.

ZabudowaEdytuj

Obszar ten jest zabudowy głównie przez domy niskie, jednorodzinne. Jedyne duże zwarte osiedle to SM Zakole, na pograniczy Stawek i Rudaka.

Ważniejsze uliceEdytuj

ZabytkiEdytuj

  • budynek dawnej Pomorskiej Rozgłośni Polskiego Radia,
  • zespół budynków wokół Dworca Głównego,
  • Park Miejski 1000-lecia
  • Fort XIII im. gen. Karola Kniaziewicza – budowa 3 ćw. XIX w.
  • Fort XIV im. gen. Józefa Bema – budowa 3 ćw. XIX w.
  • Fort Przyczółek Mostowy - budowa 2 i 3 ćw. XIX w.
  • ZS14
  • cmentarz ewangelicki ul.Łączna – pocz. XX w.
  • cmentarz ewangelicki ul.Włocławska 92 – pocz. XX w.
  • schrony przy ul. Okólnej
  • budynki szachulcowe i murowane z końca XIX i pocz. XX w.

KomunikacjaEdytuj

Ważne drogiEdytuj

Przez dzielnicę biegną dwie ważne drogi krajowe DK 1 i DK 10 oraz międzynarodowa E 75.

AutobusyEdytuj

Na Stawkach kursują autobusy linii:

  • 11 (miasta przez Dworzec Główny do ulicy Łódzkiej, potem przez ulicę Kniaziewicza do ulicy Hallera, potem ponownie do ulicy Łódzkiej w kierunku Czerniewic),
  • 12 (mały fragment od ulicy Podgórskiej do Dworca Głównego i później do miasta),
  • 13 (mały fragment od ulicy Podgórskiej do Dworca Głównego i później do miasta),
  • 14 (wzdłuż ulicy Kniaziewicza, do ulicy gen Hallera, i później do miasta przez ulicę Łódzką i Dworzec Główny),
  • 22 (z Dworca Głównego do miasta),
  • 25 (z Dworca Głównego do miasta),
  • 27 (z Dworca Głównego do miasta),
  • 36 (z miasta, przez Dworzec Główny i ulicę Łódzką, do ulicy gen. Andersa i na Podgórz),
  • 38 (z Czerniewic na ulicę Łódzką, by potem wjechać na ulicę Okólną, później po podróży przez Rudak, na ulicę Łódzką i później na ulicę Hallera, by potem trafić na Podgórz).

ProblemyEdytuj

Stawki, podobnie jak pozostałe lewobrzeżne osiedla, mają duże problemy komunikacyjne, związane z brakiem kolejnego mostu drogowego. Obecny planowany ma powstać w II poł. 2013 roku, lecz po utworzeniu nowego obiektu, stary most zostanie zamknięty na kapitalny remont. Podczas budowy i remontów obu mostów, zmieni się w przyszłości komunikacja (przebudowa Placu Armii Krajowej, utworzenie buspasu do Dworca Głównego, prawdopodobnie także montowanie torów tramwajowych do Podgórza i zamknięcie tymczasowo Ulicy Łódzkiej). Wszystkie te problemy powinny zostać zlikwidowane dopiero po 2017 roku.

Innymi ważnymi problemami są: brak targowiska na lewobrzeżnym Toruniu, przez co mieszkańcy muszą dojeżdżać na drugą stronę Wisły, brak szkoły średniej (obecnie przeprowadza się konsultacje w sprawie utworzenia liceum na terenach ZS14), zbyt mała ilość kursów autobusów miejskich na osiedlu oraz niszczejący park w pobliżu ZS14.

CiekawostkiEdytuj

  • Stawki wielokrotnie współpracują z Podgórzem pod względem unowocześniania tych dzielnic oraz lewobrzeżnego Torunia w ogóle.

Przypisy

  1. Dzielnice wydziela się dla miast, które mają powyżej 300 tys. mieszkańców

Linki zewnętrzneEdytuj


Wiki
Osiedla Torunia

Lewobrzeżne: PodgórzStawkiRudakCzerniewice
Prawobrzeżne: BielanyBielawyBydgoskie PrzedmieścieChełmińskie PrzedmieścieGrębocinJakubskie PrzedmieścieKaszczorekMokre PrzedmieścieNa SkarpieRubinkowoStare MiastoWrzosy

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.